 |
|
 |
|
|
GEEN PASEN ZONDER 40-DAGENTIJD Over de inspiratie van de vastentijd in 10 punten (Ter bezinning in de 40 dagentijd: vastenmeditatie door p.w.boerkamp o.carm.) 1. Het gaat om de Eer van God en daardoor heiliging van mezelf De Veertigdagentijd van de Vasten brengt mij in de sfeer van bezinning en versobering om te groeien naar afsterven van alle eigenbelang, egoisme en opgeblazen ikkigheid. We zijn op weg naar de Goede Week en de Paasweek met de Paasnacht als hoogtepunt in ons kerkelijk jaar. Dat brengt ons tegelijk in de sfeer van het geheim van sterven met en in Christus, om ook met Hem en in Hem te verrijzen. Na carnaval wordt op Aswoensdag de toon gezet voor de oefentijd van Veertig dagen tot Pasen ( behalve zondagen) met de zin: Gedenk, o mens, dat je van stof bent, en tegelijk ben je geroepen om eeuwig te leven tot meerdere eer en glorie van God. Jou leven is enig, uniek en onherhaalbaar. 2. Een voortgaand proces in mijn betrokkenheid op God. In het hele leven gaat het om God. Hoe God omgaat met mij en hoe ik zelf omga met God. Dat is een doorlopend proces van omvorming van mezelf naar god toe. Zo is God elke ogenblik nieuw voor mij en kijk ik zelf ook ieder keer weer anders naar God en medemens. Het gaat om die voortgaande omvorming in mijn betrokkenheid op God en mens tijdens mijn hele levensloop.Dat duurt dus levenslang oftewel 40 jaar in de tijd van de bijbel. Dat proces kun je het beste voorstellen als een weg, die meestal niet recht is maar grillig verloopt. Het lijkt meer op een spiraal. Die geestelijke weg gaat meestal via hoge bergen en diepe dalen, langs haarscherpe naaldbochten en diepe ravijnen en door vruchtbare gebieden en verlaten woestijnen. 3. De 40-Dagentijd als oefening in de woestijn van het leven In die oefentijd wil ik mij weer scherp bewust worden van waar het in mijn leven als christen om gaat. nl. dat ik leef tot lof van God en heiliging van mezelf. Als ik God de eer geef wordt ik zelf geheiligd als mens. En als ik dank zij die inwoning, inwerking en nabijheid van God een heel mens wordt, dan is dat God een eer. Door God de hoogste aandacht en eerbied te geven in mijn leven wordt ik zelf een heilig mens. En de blij levende mens is God een eer. Daar gaat het om en dat staat centraal in mijn hele levensloop. Zo voel ik mij zelf ook geschapen en alleen op die manier kan ik een vrij mens worden, die naast God mede verantwoordelijk is voor mijn eigen ziel en zaligheid. Daarom stel ik in die oefentijd van veertig dagen andere prioriteiten en zet ik bewust al die andere dagelijkse zorgen en beslommeringen op de tweede plaats. Via allerlei media komen deze verstrooiingen bij mij binnen en ze maken mij voortdurend oppervlakkig en gemakzuchtig, in plaats van dat ze me geestelijk fit maken voor mijn dagelijkse omgang met God.Vanaf Aswoensdag wil ik minstens in die zes weken voor Pasen afstand kunnen doen van alle overbodige verstrooiing. 4. Vormen van inoefening Zo kan ik mij bij voorbeeld ook postief oefenen in de zg. Goddelijke Lezing. Dat bestaat uit het geestelijk lezen, mediteren, bidden en beschouwen. Ik kan daarbij een tekst onder de loupe nemen, maar ik kan op die manier ook mijn dagelijks gedrag en mijn vaste dagorde onder ogen nemen. Op die manier kan ik ook lezen in mijn eigen leven, zodanig dat ik gelezen wordt door God. Mijn manier van bidden, mijn gedrag in broederschap en zusterschap en mijn dienstbaarheid aan de ander zijn de drie grondvormen van beschouwend leven. (Contemplatie), die ik alle drie onder de loupe kan nemen tijdens mijn inoefening . Zo kan ik mij ook oefenen in de drie goddelijke deugden van geloven, hopen en liefhebben. Als ik mij bewust te word van alle overbodige behoeften in mijn leven en mij richt op soberheid, kan daaruit solidariteit met de ander te voorschijn komen. Kortom, ik wil mij geestelijk trainen in onthaasting, aandacht, eerbied en verwondering in het leven. Ook wil ik goed maken wat verkeerd is in mijn leven en verstoorde verhoudingen herstellen, zowel om anderen te helpen hetzelfde te doen en ook omdat het mijn eigen schuld kan betreffen. Een bewust christen is immers altijd en levenslang bereid zich te bekeren tot God en de ander. Op die manier is de 40-dagentijd een jaarlijkse retraite. Je trekt je terug op het fundament van je godsdienstig leven als christen . Je keert jezelf tot de kern van je bestaan. Het is een tijd van herbronning op de grondinspiratie van je leven als christen. 5. Een retraite als 40-Dagentijd in het kort Zowel in het voorjaar als in het najaar trekken velen er een paar dagen of een week tussen uit.. Dat doen ze op allerlei manieren en in de meest verschillende vormen. Daarbij gaat het om weg te zijn uit de dagelijkse beslommeringen. Dat kan ook in de vorm van drie of vier dagen retraite of in de vorm van een abdij- of kloosterweekend. Have a spiritual break! Dat is eigenlijk een 40-Dagtentijd in het kort. Dan bezin ik mij op datgene waartoe ik in mijn eigen leven geroepen ben. Ik stel mijn hele leven weer bewust in op de dienst van God en mijn dagelijkse omgang met God, zodat ik in mijn gewone leven daarna weer ga leven als bewust christen. Daartoe ontwerp ik zelf een strategie, waardoor ik mezelf voor God en voor mezelf vastleg. Ik maak een vast en welomschreven voornemen en ik geef helder aan langs welke weg en met welke middelen ik dit wil bereiken. Daarom moet je wel je eigen levensstaat goed kennen, waarin de omgang met God een zeer eigen persoonlijke parcours volgt. Het maakt bij voorbeeld verschil of iemand getrouwd is of niet.Het gaat immers om de bezinning op je eigen staat van leven en de rol die mijn persoonlijke verhouding tot God daarin speelt. Voor bezinning op beroep en werk daarentegen zijn studiedagen eerder geschikt, waarin de onderlinge gedachtewisseling ook belangrijk is. 6. Om Gods liefde opnieuw bewogen worden tot verdere geestelijke omvorming. Gedurende mijn hele levensloop gaat God op verschillende wijzen met mij om.Zo heeft Hij mij een keer geschapen en zo schept hij mij elke moment voortdurend in het leven. Zelfs als ik in de fout ga her-schept Hij mij telkens.Hij laat mij op die manier steeds meer gelijkvormig worden met Jezus Christus in liefde en in glorie. Die dimensies lopen voortdurend door elkaar heen. In de 40-Dagentijd en in een retraite zou je kunnen zeggen, dat de her-schepping centraal.staat, ofschoon je dat nooit helemaal kunt scheiden.van de andere vier dimensies. Door gewone dingen te doen als lezen, overwegen, bidden en gewetensonderzoek richten wij onze aandacht op God en zuiveren wij onze eigen wil. Het proces van groeien naar intimiteit met Jezus Christus vraagt om uiterlijke stilte en innerlijke rust en inkeer.Daarom maken rust en stilte de dienst uit in die tijd. Daarom zoek je ook naar eenzame plaatsen, kapellen of cellen van je eigen woning, die daarvoor geschikt zijn en daarom onderhoudt je zo veel mogelijk het stilzwijgen en sluit je je zo veel mogelijk af van de buitenwereld. Je kunt natuurlijk ook de eenzaamheid opzoeken in de natuur op bepaalde tijden van dag en nacht, zoals Jezus zelf ook doet. Zowel Mozes, Elia, de apostelen en ook vele heilige kluizenaars en kloosterlingen van alle tijden leren ons hoe we juist in die eenzaamheid het beste tot God kunnen komen. Ook Jezus zelf gaat ons daarin voor als Hij zich veertig dagen en nachten terugtrekt in de woestijn om te bidden en te vasten. Zo zoekt elke christen wel eens voor een paar dagen zo’ n eenzame plaats om tot zichzelf te komen. 7. In je (virtuele) cel blijven dag en nacht en niet wegvluchten van jezelf. Alle oefeningen staan in dienst van deze christelijke levenshouding. Ook de tijd waarin je leeft is de gunstige tijd. Dat zou je er nog aan toe kunnen voegen.Plaats en tijd oftewel je cel (=huis) en je dagorde zijn de meest fundamentele gegevens in je leven. Ieder mens zoekt op zijn tijd een eigen huis, kamer of cel als afgescheiden woonruimte voor zichzelf om volledig tot zichzelf te komen.De plaats waar je woont kan zo ook een woning van God worden. Dit wonen op jezelf brengt je tot de eenzaamheid, die ieder ten diepste is. Daar heb je geen behoefte meer om te wedijveren met een ander. Je weet dat God je ziet in al je eenzaamheid. Dit behoedt mij tegelijk voor de waan van de dag.Deze eenzaamheid betekent absoluut geen isolement of individualisme. Integendeel, zij maakt ons solidair met alle alleen-wonenden en alleen-staanden.Deze positief gezochte eenzaamheid verbindt ons met allen die -vrijwillige of gedwongen - thuis of in een instelling afgezonderd worden en/of in de marge van de maatschappij moeten leven, afgescheiden van de samenleving. 8.De plaats waar je staat is heilige grond! Dit wonen op jezelf wordt je uiteindelijk gegeven door God. Dan kun je ook tot het besef komen, dat elke mens in wezen uiteindelijk een bedelaar is en een asielzoeker, die God bidt om een verblijfsvergunning hier op aarde. Alles wat ik heb en ben is uiteindelijk Ontvangenis met een hoofdletter. Als je zo leeft wordt de plaats waar je woont vervuld van Gods aanwezigheid en nabijheid en dan komt God ook wonen in jezelf door de H.Geest, die in je werkt, tenminste als je Hem niet in de weg staat. Doe dan je schoenen uit, zoals God tegen Mozes zegt, en leg alle (ggestelijke) prothesen van je af. Dan wordt de plaats waar je woont heilige grond. En de tijd van je levensloop wordt dan de gunstige en heilige tijd. Dan woont God in jou in je manier van leven. Als je er een gastvrije plaats van maakt, dan kan God ook verschijnen in de vreemdeling, die aanklopt en in de gastvrijheid, die je schenkt en in de gastheer/vrouw zelf, als verschijning van God. 9.Vasten en onthouding. Beide horen bij de neutrale dingen van het leven, zoals bij voorbeeld het huwelijk, de landbouw, de rijkdom, je afzonderen op zijn tijd, het waken en het lezen van godsdienstige teksten.Vasten is op de eerste plaats iets lichamelijks net als in je woning (cel) blijven en minder slaaf worden van mobiliteit, daarnaast geestelijke lezing en dagelijks bidden via een bepaalde dagorde. Bovendien betreffen ze onmiddellijk de zuivering van het lichaam in dienst van een hoger doel. Vasten is een vorm van zelf-ontlediging, die ruimte schept voor de Ander als God, die leven geeft. Onthouding is een vorm van zelf-ontlediging, die het leven in zijn Heiligheid wil toelaten. -Vasten is iets van alle godsdiensten en het is vanouds slechts een middel en een instrument voor een christen om evenwichtig te leven in balens. Het is een actieve in-oefening van de dood om de overweldigende kracht van de Levende te gaan beseffen. Je moet aan beide kanten niet overdrijven door te weinig of te veel en je moet er niet ziek van worden en het mag zeker de gastvrijheid niet in de weg staan. Zolang de gast (bruidegom) er is zul je niet vasten en ook niet bij zware arbeid zoals vroeger. Het vasten is op de eerste plaats gericht op de zuivering van het lichaam tot in het hart. Die zuiverheid van hart is het werkdoel. Het einddoel van vasten is, dat wij komen tot de liefde van God, die alle deugden tegelijk omvat .Het vasten is een vorm van lichamelijke zelf-ontlediging en het is een zelf-verminderingsritueel, net als het hoofd kaal scheren en je in de as rondwentelen bij de primitieven. Het brengt ons in het gebied van de dood in de hoop, dat de levende God ons zelf zal opbouwen: Gedenk , O.mens…dat ge van stof zijt…..Daarbij laten wij onszelf omvormen door het lijden en de dood van Jezus om zo te komen tot zijn verrijzenis met Pasen .Eigenlijk is het elke dag Pasen, zondags nog meer en met Pasen nog het meest. -Onthouding hoort ook gewoon bij de algemene dingen van het leven en bij de elementaire oefeningen van het geestelijk leven. Bij het vasten gaat het om de omvang en bij de onthouding gaat het om de aard van het voedsel. De meest strenge vorm is alleen water en brood, groente en fruit eten. Een mildere vorm is alleen geen vlees, jus en vet te gebruiken. Men houdt dus bewust bepaalde stoffen buiten het lichaam, die een ophitsende werking hebben en verslavend zijn en die niet zo goed zijn voor de geestelijke helderheid en om je eigen driften te beteugelen. Ook hierin moet je dus niet overdrijven en je niet onthouden bij ziekte en zwakte, niet bij gastvrijheid of bij zware tochten onderweg, niet op zondag en niet in de paastijd en bij andere rechtmatige redenen. Onthouding is dus niet gericht tegen een bepaalde stof als zodanig, maar tegen het verblijf van die stoffen in mijn lichaam.Het gaat om de zuivering van het lichaam. Onthouding is een middel om jezelf te bevrijden van alles wat oneigenlijk is en vervreemdend en verslavend werkt, om zo tot de zuiverheid van het hart te komen. Scheur niet je kleren, maar je hart, zegt de profeet Joel op Aswoensdag. Uiteindelijk gaat het ook bij onthouding om het heil van de ziel. 10.Samenvatting Op de eerste plaats is het belangrijk dat je jezelf kent. Ben ik van aard meer een hedonist of een matig iemand, een bourgondier of een asceet, om maar eens bepaalde typen te noemen Bij de KRO- Katholieknederland.nl kun je via de computer bij je zelf ook een test doen. De spiritualiteit van de 40-dagtentijd heeft iets te maken met schoon schip maken of lichamelijke reiniging. (vgl. KRO-Vastenboek:Gewonnen Schaarste) Vanuit de Joods-Christelijke traditie kennen wij drie grondvormen: Gebed, Vasten en onthouding, en Aalmoes-gift aan armen. Deze drie leiden ook tot bezinning op jezelf en op je eigen levensstijl.Het doet je God opnieuw ontdekken, het reinigt je hart om God en de ander beter te kunnen ontmoeten en ten slotte leidt dat tot een nieuwe ervaring en bewustwording en het kan je aanzetten tot solidariteit en protest, conditietraining en verandering van levenshouding. (Vgl. Vasten, is dat nog van deze tijd? uitg. Vastenactie Amersfoort) De veertigdagentijd kan je opnieuw doen ontdekken, dat er in de wereld meer is dan jezelf. En het kan zelfs leiden tot een nieuwe levensstijl van consu-minderen i.p.v. consu-meerderen. Vasten als bidden kan mij weer doen ontdekken, dat ik weliswaar mijn wortels en mijn voeten in de aarde heb, maar dat een mens ook via zijn takken kan groeien tot in de hemel: we zijn van hemel en aarde tegelijk. In de woestijn vereenzelvigen wij ons met het vasten van Jezus gedurende veertig dagen en nachten.Zo krijgen wij steeds lichtere vleugels om Hem tegemoet te vliegen en de heilige te ontvangen via de beoefening van de spiritualiteit van de 40-dagentijd in de Christelijke traditie. (p.W.Boerkamp O.Carm. 2004 en 2e versie in 2009) |
|||
