klik op afbeelding om te vergroten
TITUS BRANDSMA EN DE GOEDE MOORDENAAR VAN ANNO in Colmschate-Gedachteniskerk en -kapel in Deventer-Oost (tegenover NS-halte) Inleiding Vanaf de vroegste tijden van het christendom is het gebruikelijk, dat er bij de inwijding van een nieuwe kerk een reliek van een heilige in het altaar(steen) wordt geplaatst. Soms wordt een relikwie in de kerk uitgestald. Dat trekt gelovigen aan die de heilige vereren. Meestal gaat het om een botfragment, maar een enkele keer is dat er niet. Dat is bij voorbeeld het geval in de kerk van de Zalige Titus Brandsma in het stadsdeel Groot-Colmschate. Deze moderne kerk heeft de vorm van een ruit en is gebouwd uit gasbeton, staal en glas. Centraal staat ter memorie van Titus Brandsma de Gedachteniskapel, die zowel binnen als buiten de kerk duidelijk herkenbaar is. De kap en de wanden van de kapel zijn doorzichtig en voorzien van kleurrijke beschilderingen. De Titus Brandsmaparochie van het nieuwe stadsdeel Deventer-Oost werd vanuit de subwijk Oostrik in Colmschate opgericht in 1980. Bij die gelegenheid werd de parochianen gevraagd wie de patroonheilige van de kerk moest worden. Ze kozen voor Titus Brandsma, een Nederlandse pater Karmeliet, die in 1942 in het concentratiekamp te Dachau was vermoord. Hoewel hij in 1980 nog niet zalig was verklaard, werd hij door veel Nederlandse katholieken als een heilige beschouwd. Op 3 nov.1985 verklaarde paus Johannes Paulus II hem zalig in Rome; het proces dat nu tot zijn heilig-verklaring moet leiden was in 2007 nog niet afgesloten. In de kerk is een speciale Gedachteniskapel. Centraal hierin staat een urn met as afkomstig uit een massagraf in het concentratiekamp Dachau. De gevangenen die in dit kamp stierven werden gecremeerd en hun as werd in het massagraf uitgestrooid, hetgeen ook gebeurde met de stoffelijke resten van Titus Brandsma. Boven de urn hangt een afbeelding van Titus Brandsma, in 1986 vervaardigd door Henk Hilterman. We zien hierop Titus Brandsma in het habijt van de kloosterorde van Karmel. In de ene hand houdt hij een pen vast en in zijn andere hand een krant. Deze voorwerpen verwijzen naar de reden voor zijn arrestatie. Als adviseur van de Rooms Katholieke Journalisten Vereniging waarschuwde hij tijdens de Duitse bezetting de katholieke kranten om geen naziepropaganda af te drukken. En in december 1941 schreef hij een brief aan alle katholieke dagbladen, waarin hij opriep advertenties van de NSB te weigeren. Zijn invloed op de katholieke pers was zo goot, dat de nazi’s besloten hem gevangen te nemen.Dat gebeurde op 19 jan. 1942. Uiteindelijk werd hij gedeporteerd naar het kamp Dachau, waar hij op 26 juli 1942 de dood vond. In de kapel in Colmschate staat een kleine urn en worden zijn sjaal bewaard, een stukje van zijn hoed en zijn rozenkrans, die hij bij zich droeg tijdens zijn gevangenschap in Dachau. Die had hij gegeven aan de doktersassistente van de ziekenbarak, waar hij aan het eind van zijn leven werd opgenomen.Toen hij vernam dat de vrouw van huis uit katholiek was, vroeg hij haar waarom zij in het concentratiekamp werkte. Ze liet hem weten dat haar katholieke achtergrond voor haar geen rol meer speelde, maar toch nam ze de rozenkrans van hem aan. Daarna ging de toestand van Titus snel achteruit en omdat er te weinig bedden waren en de kamparts oordeelde, dat er toch geen hoop meer voor hem was, diende hij de zieke een dodelijke injectie toe.- de gebruikelijke oplossing als er ruimtegebrek was in de ziekenzaal in het concentratiekamp.De assistente, die van deze praktijken op de hoogte was en er aan meewerkte, kwam later tot inkeer. Ze keerde terug in de katholieke kerk en schonk de rozenkrans aan de parochie in Colmschate toen deze werd opgericht. Deze gebeurtenis was de inspiratie voor een van de kunstwerken in de kerk. In een van de nevenruimtes van de kerk hangt een schilderij, dat op het eerste gezicht niets te maken heeft met Titus Brandsma. Het heeft als titel De goede moordenaar van Anno. Anno is de doopnaam van Titus Brandsma en de goede moordenaar is een thema uit de bijbel. Toen Christus werd gekruisigd, werden er ook twee moordenaars aan het kruis geslagen, een aan zijn linker- en een aan zijn rechterzijde. De een had geen enkele berouw, maar de ander betuigde zijn spijt over de misdaad die hij had begaan. Christus schonk hem daarop vergiffenis. De schilder Henk Heideveld, die het kunstwerk in 1991 maakte, wil hiermee de houding uitdrukken, die Titus aannam tegenover zijn beulen in het concentratiekamp Dachau. Hij maakte op al zijn medegevangenen een diepe indruk door het geduld, waarmee hij alle mishandelingen en vernederingen onderging en door zijn pogingen om met zijn beulen in gesprek te komen. Zijn medegevangenen raadden hem dat af omdat dit hem telkens opnieuw een pak slaag opleverde.Maar hij zei: “Misschien blijft er iets van hangen”. De rozenkrans getuigt er van dat dit inderdaad het geval was. Met de gedachteniskapel wil de parochie in Colmschate de gedachte aan Titus Brandsma als voorvechter van vrede en verzoening levend houden. Jaarlijks wordt op de tweede zondag van November zijn dood herdacht in Colmschate (vanouds en vanaf het begin eventueel samen met de vaste parochiedag ) en op iedere woensdagavond om 19.00 uur tijdens de Avondmis met noveengebed en voorbeden op voorspraak van Titus, aansluitend contactuur met de pastor tot 20.00 uur. Gedachtenis Nederlandse kerkprovincie op 27 juli Zalige Titus Brandsma, priester en martelaar. Locatie: Kapel in de parochiekerk van de Zalige Titus Brandsma Adres: Titus brandsmaplein 2, 7423 EM Deventer Tel. 0570-652618 De kerk is open: tijdens vieringen op za. vanaf 19.00 uur en zo.10.30 uur ma. en di.14.00-16.00 uur wo. en do.10.00 -12.00 uur zo. 9.30-12.00 uur E-mail ; info@titusbrandsmakerk.nl Website kerkgebouw en parochie: www.titusbrandsmakerk.nl Website pastor van de kapel: www.bewustchristen.nl met link naar Website: Karmel.nl beheerder van de zalige en Karmeltwente.nl (provincialaat) Meer informatie: www.meertens.knaw.nl/bedevaart/ zie: Colmschate. Data en aanleiding die een motief kunnen zijn voor een pelgrimsactiviteit/ bezoek: N.B. er is een permanente tentoonstelling aangaande de levensloop van Titus Brandsma O.Carm. inde hal , een eigen kruisweg met teksten van Titus zelf in de kerkzaal, Vanuit een speciaal zaaltje is er lectuur verkrijgbaar aangaande Titus Brandsma en sinds kort bestaat er ook een DVD over Titus en is er een 20 min. film over Titus Brandsma in Deventer en tenslotte een nieuw boek over Hoe de tijd ons godsbegrip bepaalt: De spiritualiteit van Titus Brandsma 19 jan.: Dag van zijn arrestatie in Nijmegen 1942 (=internationale gebedsweek voor de eenheid van de Christenen,) 23 febr.: Geboortedag van Titus (1881) 4 mei: Dodenherdenking 12 mei: Installatie tot geestelijk adviseur van de R.K.Journalisten vereniging (1935) 17 juni: Dag van zijn priesterwijding (1905) 26 juli: Sterfdag (1942) 3 okt.: Dag van zijn professie (1899) en onderscheiding met “De Nederlandse Leeuw”(1939) 3 nov.: Dag van zijn Zaligverklaring door paus Johannes Paulus II (1985)